„Ci, którzy mówią. Ci, którzy milczą” to powieść o tajemnicach, które wychodzą na jaw dopiero wtedy, gdy nie można już o nic zapytać.
Seria z Żurawiem https://wuj.pl/serie-wydawnicze/seria-z-zurawiem od lat konsekwentnie przybliża literaturę z różnych zakątków świata — książki, które w swoich krajach zostały zauważone, nagrodzone, zapamiętane.
Małe miasteczko, wielkie złudzenia
Tym razem literacka podróż prowadzi do niewielkiego włoskiego miasteczka nad morzem. Miejsca, które z pozoru wydaje się bliskie i wspólnotowe, a w rzeczywistości żyje plotką, domysłami i powierzchowną wiedzą o innych.
To właśnie tam rozgrywa się historia Vittorii — kobiety, której śmierć staje się punktem wyjścia do opowieści o pamięci, niewiedzy i społecznej hipokryzji. Dopiero odejście jednej z mieszkanek uświadamia lokalnej społeczności, jak niewiele tak naprawdę wiedzieli o osobie, która przez lata była obecna, życzliwa, pomocna.
Vittoria – obecna tylko po śmierci
Vittoria przyjechała znikąd, została na długo, żyła obok — zawsze trochę na marginesie, choć nigdy zupełnie poza wspólnotą.
Jej przeszłość, skrzętnie ukrywana, po śmierci zaczyna domagać się uwagi. Pytania mnożą się jedno po drugim, a odpowiedzi nie przychodzą łatwo. Vittoria, choć nieobecna fizycznie, wciąż funkcjonuje w miasteczku niczym duch — w rozmowach, wspomnieniach, przekazach i niedopowiedzeniach.
Ci, którzy zostali. Lea i potrzeba zrozumienia
Centralną postacią staje się Lea — młoda adwokatka, rdzenna mieszkanka, która była przekonana, że zna zmarłą kobietę. Jej fascynacja i potrzeba zrozumienia prawdy o Vittorii przeradzają się w wewnętrzny konflikt. To właśnie ta perspektywa, a nie sama tajemnica przeszłości starszej kobiety, wydaje się najmocniejszym elementem powieści.
Kobiecy głos, męskie prawa – obietnica i rzeczywistość
Hasło promocyjne „kobiecy głos, męskie prawa” sugeruje wyraźny feministyczny manifest, jednak książka Valerio idzie w innym kierunku. Owszem, pojawiają się tu tematy konwenansów, społecznego ostracyzmu i marginalizowania inności (akcja nie toczy się we współczesności), ale na pierwszy plan wysuwa się raczej psychologiczna analiza — wewnętrzna wojna bohaterki, zderzenie wyobrażeń z rzeczywistością i pytanie o granice poznania drugiego człowieka.
Czy warto sięgnąć po „Ci, którzy mówią. Ci, którzy milczą”?
Na szczególną uwagę zasługuje język powieści. Autorka tworzy gęstą, plastyczną narrację, pełną wspomnień, analiz i prób nazwania tego, co niewypowiedziane. Formalny zabieg jednolitego tekstu — bez wyraźnie oddzielonych dialogów — zaciera granicę między myślą a mową, między tym, co wypowiedziane, a tym, co jedynie przemilczane.
„Ci, którzy mówią. Ci, którzy milczą” to powieść o tym, jak często milczenie bywa wygodniejsze niż pytania. O społecznościach, które wolą dopowiadać sobie cudze historie, zamiast naprawdę je poznać. I o tym, że prawda najczęściej zaczyna domagać się uwagi dopiero wtedy, gdy nie można już jej zweryfikować.
Lubisz bohaterki, które żyją własnymi zasadami? Zobacz też „Lekcje chemii” – Czy nauka ma płeć? „Lekcje chemii” Bonnie Garmus – recenzja – Książka w pigułce